Reiði er ein af grunntilfinningum okkar. Hún getur verið réttmæt viðbrögð þegar við verðum fyrir óréttlæti eða höfum áhyggjur af mikilvægum málum.
En reiði er líka tvíeggjað sverð: hún getur hvatt okkur áfram eða valdið skaða á líkama og sál. Sérstaklega hefur hún bein áhrif á hjartað, sem tekur á sig mest af því álagi sem fylgir reiðinni.
Reiði setur hjartað í hættu
Þegar við verðum reið virkjar líkaminn „fight or flight“ kerfið. Þá losnar adrenalín og noradrenalín út í blóðið. Afleiðingin: hjartað slær hraðar, blóðþrýstingur hækkar og æðar herpast saman. Hjartað þarf því að dæla gegn meiri mótstöðu. Hjá heilbrigðu fólki jafnar kerfið sig fljótt en hjá þeim sem lifa með hjarta og æðasjúkdóma getur þessi aukna byrði orðið kveikja að hjartaáfalli eða hjartsláttaróreglu.
Fróðleiksmoli: Hvað gerist í líkamanum þegar við verðum reið?
- Adrenalín hraðar hjartslætti og eykur orkuframboð.
- Noradrenalín þrengir æðar, hækkar blóðþrýsting og eykur einbeitingu.
- Kortisól heldur streitukerfinu gangandi lengur og getur valdið álagi ef það er viðvarandi.
Þetta sýnir vel hvers vegna reiði hefur skjót og bein áhrif á hjartað.
Rannsóknir staðfesta tengslin
Rannsókn sem birtist í tímaritinu Circulation sýndi að hættan á hjartaáfalli jókst verulega fyrstu tvær klukkustundirnar eftir reiðikast. Önnur stór bandarísk rannsókn leiddi í ljós að fólk með tíð reiðiköst var í mun meiri áhættu á bæði hjartaáföllum og heilablóðfalli til lengri tíma. Harvard Health bendir jafnvel á að reiði geti skaðað getu æða til að víkka tímabundið, sem eykur líkur á æðakölkun og háþrýstingi. Þetta sýnir að reiði er ekki bara tilfinning hún er líffræðilegur áhættuþáttur.
Langvinn reiði og gremja
Það er ekki aðeins skyndireiðin sem skaðar. Fólk sem hýsir langvarandi gremju eða á erfitt með að fyrirgefa lifir við stöðuga hærri grunnspennu í streitukerfinu. Þetta getur haft áhrif á svefn, blóðsykur og bólgusvörun í líkamanum allt þættir sem auka hjartaáhættu.
Að temja reiðina fyrir hjartað
Við getum ekki útilokað reiði úr lífinu, en við getum lært að vinna með hana. Hagnýtar leiðir sem rannsóknir styðja eru:
- Djúpöndun og núvitund sem róar taugakerfið.
- Regluleg hreyfing sem minnkar streitu og styrkir hjartað.
- Samtal við aðra í stað þess að safna gremjunni upp.
- Húmor og hlátur sem mótvægi við neikvæðum tilfinningum.
- Reiðistjórnunarnámskeið geta verið gagnleg til að læra að ná stjórn á reiðinni
Að lokum
Reiði er óumflýjanlegur hluti mannlegrar tilveru. En þegar hún er stjórnlaus verður hjartað fórnarlambið. Með því að þekkja áhrif reiðinnar og tileinka okkur einföld bjargráð, getum við verndað bæði hjartað og andlega líðan og lifað lífinu í meiri sátt.
Björn Ófeigs.
Heimildir
American Heart Association News – Brief anger may impair blood vessel function*
Harvard Health Publishing – A brief bout of anger may be bad for your blood vessels
Harvard T.H. Chan School of Public Health – Angry outbursts may boost heart attack, stroke risk
PubMed – Outbursts of anger as a trigger of acute cardiovascular events
Circulation (AHA) – Physical Activity and Anger or Emotional Upset as Triggers of Acute Myocardial Infarction
