Forstig sykursýki, eða prediabetes, er eins konar viðvörunarljós frá líkamanum. Blóðsykurinn er hærri en eðlilegt er en ekki svo hár að um sykursýki sé að ræða.
Margir taka ekki eftir þessu ástandi þar sem einkennin eru oft lítil sem engin. En tengingin við hjartað er sterkari en margir gera sér grein fyrir.
Hvað er forstig sykursýki?
Forstig sykursýki er skilgreint þegar blóðsykurmælingar sýna gildi sem liggja á milli eðlilegs blóðsykurs og sykursýki af gerð 2. Þetta er algengt ástand og rannsóknir benda til að allt að einn af hverjum þremur fullorðnum séu með of háan blóðsykur, oft án þess að vita af því. Ef ekkert er að gert getur ástandið þróast yfir í sykursýki innan fárra ára. Þess má geta að sykursýki er efnaskiptasjúkdómur.
Blóðsykurgildi samkvæmt alþjóðlegum viðmiðum:
- Eðlilegt: undir 5,6 mmol/L (100 mg/dL) fastandi
- Forstig sykursýki: 5,6–6,9 mmol/L (100–125 mg/dL) fastandi
- Sykursýki: 7,0 mmol/L (126 mg/dL) eða hærra fastandi
HbA1c (langtímablóðsykur) er einnig notað:
- Eðlilegt: undir 5,7%
- Forstig sykursýki: 5,7–6,4%
- Sykursýki: 6,5% eða hærra
Af hverju skiptir þetta máli fyrir hjartað?
Fólk með forstigseinkenni sykursýki er í aukinni hættu á hjarta- og æðasjúkdómum, jafnvel þó það hafi ekki þróað með sér sykursýki. Hár blóðsykur skaðar smám saman æðaveggina og stuðlar að bólgum og þrengingu í æðum. Þetta eykur líkur á háþrýstingi, hjartaáföllum og heilablóðföllum.
Hvað er hægt að gera?
Góðu fréttirnar eru að lífsstílsbreytingar geta snúið þróuninni við. Að bæta mataræðið, hreyfa sig reglulega og halda þyngd í skefjum getur lækkað blóðsykur og minnkað líkur á sykursýki og hjartasjúkdómum. Smá breytingar í dag geta haft mikil áhrif á framtíðina.
Hagnýt ráð um mataræði
Matvæli sem styðja við stöðugan og lægri blóðsykur:
- Heilkorn: hafrar, bygg, rúgur
- Baunir og belgjurtir: linsubaunir, kjúklingabaunir, svartar baunir
- Grænmeti: grænt laufgrænmeti eins og spínat, grænkál, spergilkál
- Ávextir með miklum trefjum: ber, epli, perur
- Hnetur og fræ: valhnetur, möndlur, hörfræ
- Fiskur og ólífuolía: hluti af Miðjarðarhafsmataræði sem styður við blóðsykur og hjarta
Að lokum
Forstig sykursýki er ekki endalok heldur tækifæri. Með því að taka merkin alvarlega og grípa til aðgerða er hægt að ná niður blóðsykrinum og vernda hjartað. Hjartað þitt mun þakka þér fyrir.
Björn Ófeigs.
Heimildir
American Heart Association – Cardiovascular Disease and Diabetes
World Health Organization – Classification of Diabetes Mellitus
