Í mörg ár hefur verið á kreiki netpóstur þar sem því er haldið fram að ef þú færð hjartaáfall þegar þú ert ein/n, þá getir þú „bjargað þér“ með því að hósta kröftuglega aftur og aftur. Þessi mýta er bull.
Þetta hljómar kannski hjálplegt en því miður er þetta ekki byggt á neinum læknisfræðilegum staðreyndum. Þvert á móti getur þetta verið varasamt og villandi.
Og hvað á maður þá að gera ef maður fær hjartaáfall og enginn annar er nærri?
Hjartaáföll – alvarleg en oft misskilin
Hjartaáföll eru ekki bara eitthvað sem gerist „skyndilega“ þau geta byrjað með óljósum, jafnvel vægum einkennum sem margir rugla saman við aðra kvilla. Og vegna þessa bíður fólk að meðaltali í allt að þrjá klukkutíma áður en það leitar sér hjálpar sem getur verið dýrkeypt.
Skjót viðbrögð skipta öllu máli. Ef þig grunar að þú sért að fá hjartaáfall þá þarf að bregðast strax við og hringja í 112. En áður en við förum nánar út í hvað þú átt að gera lærum að þekkja einkennin.
Algeng viðvörunarmerki hjartaáfalls:
-
Þrýstingur eða verkur í brjósti
- Auglýsing - -
Óvenjuleg þreyta
-
Mæði (andnauð)
-
Sviti – sérstaklega kaldur sviti
-
Kviðverkir eða ógleði
-
Svimi eða yfirliðstilfinning
-
Óreglulegur hjartsláttur
-
Brjóstsviði
-
Verkir í hálsi, baki, kjálka eða jafnvel handleggjum
Það er líka mikilvægt að hafa í huga að einkenni geta verið ólík hjá körlum og konum. Þannig að ef eitthvað virðist skrýtið eða „ekki eins og venjulega“, er betra að hringja og fá aðstoð heldur en að bíða og sjá.
Hvað áttu að gera ef þú ert ein/n og færð hjartaáfall?
Fyrst og fremst: gleymdu því sem þú kannt að hafa lesið um að hósta til að halda hjartanu gangandi. Þessi ráð hafa farið um netið í fjöldapóstum í mörg ár en samkvæmt bæði American Heart Association (Amerísku hjartasamtökin) og Mayo Clinic eru þau ekki studd af neinum vísindum. Það er engin trygging fyrir að hósti hjálpi og í raun gæti það tafið fyrir því að þú fáir rétta aðstoð.
Hér eru réttu skrefin ef þú ert ein/n og grunar hjartaáfall:
-
Hringdu í 112 strax
Ekki bíða. Ekki hugsa „þetta gengur örugglega yfir“. Þegar þú hringir færðu strax samband við sérþjálfað fólk sem getur leiðbeint þér skref fyrir skref og sent sjúkraflutningamenn tafarlaust. -
Taktu aspirín/magnýl – ef þú átt það og ert ekki með ofnæmi
Aspirín/magnýl getur hjálpað til við að hindra blóðflögur í að loða saman og minnkar þannig líkur á alvarlegri blóðtappa. Tyggðu 162–325 mg til að frásog verði hraðara. -
Taktu nitroglycerín ef læknir hefur ávísað því
Ef þú átt nitroglycerín (oft kallað „sprengitöflur“), taktu þær samkvæmt leiðbeiningum – EN bara ef læknir hefur áður ávísað þeim til þín. -
Opnaðu útidyrnar
Ef þú ert innandyra, reyndu að opna útidyrnar svo sjúkraflutningafólk komist að þér, jafnvel þótt þú missir meðvitund. -
Vertu kyrr og reyndu að halda ró þinni
Hjartað þarf ekki meiri álag á þessum tímapunkti. Reyndu að slaka á, leggjast niður eða setjast og hvíla þig á meðan þú bíður.
Af hverju skiptir aspirín/magnýl máli?
Samkvæmt Mayo Clinic getur aspirín/magnýl dregið úr líkum á frekari blóðtappamyndun með því að koma í veg fyrir að blóðflögur límist saman sem hjálpar til við að lágmarka skaða á hjartavöðvanum á meðan þú bíður eftir læknishjálp.
Hér eru lykilatriðin sem þú ættir að muna:
✅ Þekktu einkenni hjartaáfalls – þau geta verið óljós og mismunandi eftir kynjum
✅ Leitaðu tafarlaust aðstoðar – hringdu í 112 um leið og þú finnur fyrir einkennum
✅ Taktu aspirín/magnýl – ef þú átt og getur tekið það, tyggðu það fyrir hraðari áhrif
✅ Vertu róleg/ur og kyrr – reyndu að hvíla þig og minnka álag á hjartað
✅ Opnaðu hurðina ef þú ert innandyra – svo hjálpin komist að ef þú missir meðvitund
Og síðast en ekki síst: Gleymdu mýtunum. Netráð eins og að hósta kröftuglega gefur falskt öryggi og tefur fyrir því sem skiptir öllu: Réttum viðbrögðum og skjótri læknishjálp.
Björn Ófeigs.
