Snjallúr hafa gjörbreytt því hvernig við fylgjumst með heilsunni. Með einu augnaráði getum við séð púlsinn, HRV (hjartsláttarbreytileika), Body Battery og jafnvel tekið hjartalínurit á sumum gerðum.
Þessar upplýsingar geta verið ótrúlega gagnlegar og hjálpað okkur að skilja líkamann betur. En hversu mikið eigum við að treysta þessum tölum?
Svarið er einfalt: Snjallúrið getur gefið okkur mikilvægar vísbendingar en það segir ekki allan sannleikann.
Púlsinn er oft mjög nákvæmur
Nútíma snjallúr, þar á meðal Garmin, mæla púls yfirleitt mjög vel þegar við erum í hvíld eða við létta hreyfingu. Við mikla áreynslu, snöggar handahreyfingar eða ef úrið situr ekki rétt á úlnliðnum geta mælingarnar hins vegar orðið ónákvæmari.
Þess vegna er alltaf mikilvægt að hlusta líka á líkamann. Ef þú finnur fyrir svima, hjartsláttarónotum, mæði eða öðrum einkennum skaltu ekki láta eina mælingu úr úrinu ráða ferðinni.
HRV og Body Battery sýna þróunina
HRV, eða hjartsláttarbreytileiki, segir til um hvernig sjálfvirka taugakerfið bregst við álagi og hvíld. Body Battery byggir síðan meðal annars á HRV, svefni, streitu og hreyfingu til að meta hversu vel líkaminn hefur náð að endurhlaða sig.
Það mikilvægasta er ekki hvort Body Battery sé 42 eða 58 einn ákveðinn dag. Miklu meira máli skiptir hvernig þróunin er yfir daga og vikur.
Ef HRV lækkar stöðugt eða Body Battery nær aldrei að hlaðast/hækka vel getur það verið merki um að líkaminn sé undir meira álagi en venjulega. Ástæðurnar geta verið margar, til dæmis veikindi, svefnleysi, streita eða of mikil þjálfun.
Hvað með hjartalínurit í snjallúrum?
Mörg nýrri snjallúr, þar á meðal sumar gerðir frá Garmin, Apple og Samsung, geta tekið einfalt eins leiðslu hjartalínurit (single-lead ECG). Slík hjartalínurit geta í sumum tilfellum greint hjartsláttartruflanir, til dæmis gáttatif, og hafa hjálpað mörgum að leita sér læknisaðstoðar fyrr en ella.
Það er þó mikilvægt að hafa í huga að þetta er ekki sambærilegt við 12 leiðslu hjartalínurit sem tekið er á heilsugæslu eða sjúkrahúsi. Snjallúrið mælir aðeins takmarkaðan hluta af rafvirkni hjartans og getur því hvorki greint allar hjartsláttartruflanir né útilokað hjartasjúkdóma.
Ef úrið lætur vita af óeðlilegum takti eða ef þú finnur fyrir einkennum eins og hjartsláttarónotum, svima, yfirliðstilfinningu eða brjóstverkjum, er mikilvægt að leita mats hjá heilbrigðisstarfsfólki jafnvel þótt úrið sýni eðlilegar niðurstöður.
Snjallúr eru ekki lækningatæki
Þótt tækninni hafi fleygt fram eru snjallúr fyrst og fremst heilsutæki fyrir almenning en ekki lækningatæki. Þau geta hjálpað okkur að fylgjast með breytingum og jafnvel bent á að eitthvað sé ekki eins og það á að vera.
En þau geta ekki greint hjartasjúkdóma, tekið endanlega ákvörðun um heilsufar eða komið í stað skoðunar hjá lækni.
Að lokum
Ég nota sjálfur Garmin úr daglega og hef lært ótrúlega margt af gögnunum sem úrið safnar. En ég hef líka lært að horfa aldrei á eina tölu eina og sér.
Bestu upplýsingarnar fást þegar maður ber saman hvernig manni líður, hvernig maður sefur, hvernig æfingar ganga og hvað mælingarnar sýna yfir lengri tíma.
Snjallúr eru orðin öflug tæki sem geta fylgst með púls, HRV, svefni, álagi og á sumum gerðum tekið einfalt hjartalínurit. Þau geta því gefið mikilvægar vísbendingar um heilsuna og stundum komið auga á breytingar sem vert er að skoða nánar.
Notaðu því gögnin sem leiðarvísi en ekki sem endanlegan dóm. Samspil mælinganna, eigin líðan og ráðlegginga heilbrigðisstarfsfólks gefur langbestu myndina af heilsunni.
Björn Ófeigs.
Heimildir
1. Garmin Health – HRV Status
https://www.garmin.com/en-US/garmin-technology/health-science/hrv-status/
2. Garmin Health – Body Battery™
https://www.garmin.com/en-US/garmin-technology/health-science/body-battery/
3. Garmin Health – ECG App
https://www.garmin.com/en-US/garmin-technology/health-science/ecg/
4. Cleveland Clinic – Heart Rate Variability (HRV): What It Is and How You Can Track It
https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/21773-heart-rate-variability-hrv
5. Mayo Clinic – Atrial fibrillation: Symptoms and causes
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/atrial-fibrillation/symptoms-causes/syc-20350624
6. Harvard Health – How relevant is heart rate variability?
https://www.health.harvard.edu/heart-health/how-relevant-is-heart-rate-variability
7. European Heart Journal – Wearable devices and cardiovascular health: from patient care to research
https://academic.oup.com/eurheartj/article/47/18/2130/8540180
