
Kalíum, sem einnig er kallað pottasíum, er eitt af þessum efnum í líkamanum sem við hugsum sjaldnast um fyrr en eitthvað fer úrskeiðis.
Kalíum gegnir mikilvægu hlutverki í starfsemi vöðva og tauga og ekki síst í rafkerfi hjartans. Of lítið kalíum í blóði kallast kalíumskortur eða hypokalemia og getur meðal annars valdið þreytu, vöðvaslappleika og hjartsláttartruflunum.
Hvers vegna lækkar kalíum?
Ein algengasta ástæðan er notkun þvagræsilyfja. Þau hjálpa líkamanum að losa sig við salt og vökva en sum þeirra auka jafnframt útskilnað kalíums með þvagi. Þetta skiptir sérstaklega máli hjá fólki með hjartabilun eða háþrýsting sem getur þurft að taka þvagræsilyf reglulega.
Kalíum getur einnig lækkað vegna niðurgangs, uppkasta, mikillar svitamyndunar eða annarra veikinda. Minni inntaka kalíums úr fæðu getur líka átt þátt í vandanum, þótt það sé sjaldnar eina skýringin.
Hvaða einkenni geta komið fram?
Vægur kalíumskortur getur verið einkennalaus. Þegar kalíum lækkar meira geta komið fram:
- Þreyta og slappleiki
- Vöðvakrampar eða vöðvaslappleiki
- Hægðatregða
- Hjartsláttarónot eða óreglulegur hjartsláttur
Það síðastnefnda er sérstaklega mikilvægt fyrir fólk með hjartasjúkdóma. Kalíum tekur þátt í rafvirkni hjartans og bæði of lítið og of mikið kalíum getur aukið hættu á hjartsláttartruflunum.
Ekki taka kalíum upp á eigin spýtur
Það er freistandi að hugsa: „Ef kalíum er lágt, þá tek ég bara meira kalíum.“ Málið er þó ekki alveg svo einfalt.
Sum hjartalyf geta hækkað kalíum og nýrnastarfsemin hefur einnig mikil áhrif á hversu vel líkaminn stjórnar kalíumgildum. Of hátt kalíum getur, rétt eins og of lágt, valdið hættulegum hjartsláttartruflunum.
Þess vegna á kalíumuppbót að vera í samráði við lækni og byggjast á blóðprufum. Markmiðið er ekki að hafa sem mest kalíum heldur rétt magn.
Að lokum
Kalíum er lítið púsl í stóru myndinni en fyrir hjartað getur það skipt verulegu máli. Þetta á sérstaklega við um fólk sem tekur þvagræsilyf, er með hjartabilun eða aðra hjartasjúkdóma.
Ef óvenjuleg þreyta, vöðvaslappleiki, krampar eða hjartsláttarónot gera vart við sig getur verið ástæða til að skoða meðal annars kalíumgildið. Einföld blóðprufa getur sagt heilmikið og mikilvægt að fylgjast vel með gildunum sínum.
Björn Ófeigs.
Heimildir
Mayo Clinic – Low potassium (hypokalemia)
https://www.mayoclinic.org/symptoms/low-potassium/basics/causes/sym-20050632
Mayo Clinic – Diuretics: A cause of low potassium?
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/high-blood-pressure/expert-answers/blood-pressure/faq-20058432
American Heart Association – Understand Your Risk for Arrhythmia
https://www.heart.org/en/health-topics/arrhythmia/understand-your-risk-for-arrhythmia
American Heart Association – Hyperkalemia (High Potassium)
https://www.heart.org/en/health-topics/heart-failure/treatment-options-for-heart-failure/hyperkalemia-high-potassium





































